Ὁ πλούσιος δανειστὴς καὶ ὁ ἀλαζὼν ὀφειλέτης! - π. Τιμόθεος Παπασταύρου

ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ ΕΝΔΕΚΑΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ ΜΑΤΘΑΙΟΥ (16 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2026)

«Οὕτω καὶ ὁ πατήρ μου ὁ ἐπουράνιος ποιήσει ὑμῖν, ἐὰν μὴ ἀφῆτε

ἕκαστος τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ ἀπὸ τῶν καρδιῶν ὑμῶν τὰ παραπτώματα αὐτῶν» (Ματθ. ΙΗ΄ 35).

 

Ἡ παραβολή!

 

Αἱ παραβολαί, ἀγαπητοί μου ἀδελφοί, ἦσαν μικραὶ φανταστικαὶ ἱστορίαι – δημιουργήματα τῆς Παναγίας φαντασίας τοῦ Κυρίου ἡμῶν, αἵτινες ἐν καιρῷ δύνανται ἵνα γίνωσι πραγματικαί! Δὲν εἶναι, δηλαδή, «παραμυθάκια», ἅτινα, ἀσφαλῶς δὲν ἔχουσι τίποτε τὸ ἀξιόπιστον, ἀλλὰ εἶναι αἱ ἁπλοϊκαὶ ἐκεῖναι διηγήσεις διὰ τῶν ὁποίων ὡμίλει ὁ Διδάσκαλος πρὸς τοὺς ἀνωρίμους πνευματικῶς, ἐκ τῶν ἀκροατῶν τοῦ Θείου Λόγου Του, καὶ αὗται αἱ θεῖαι διηγήσεις, εἴς τινα χρονικὴν στιγμήν, δύνανται ἵνα πραγματοποιηθῶσι! Ὅταν, κάποτε, οἱ μαθηταὶ ἠρώτησαν τὸν Χριστόν, «διατί ἐν παραβολαῖς λαλεῖς αὐτοῖς;», ὁ Κύριος ἀπήντησεν: «διὰ τοῦτο ἐν παραβολαῖς αὐτοῖς λαλῶ, ἵνα βλέποντες μὴ βλέπωσι καὶ ἀκούοντες μὴ ἀκούωσι μηδὲ συνῶσι, μήποτε ἐπιστρέψωσι» (Ματθ. ΙΓ΄ 13-14)! Δηλαδή, «δι’ αυτὸ καὶ τοὺς ὁμιλῶ μὲ παραβολάς, διότι αὐτοί, ἐνῶ βλέπουν τὰ θαύματά μου, δὲν βλέπουν, καὶ ἐνῶ ἀκούουν τὴν διδασκαλίαν μου, δὲν τὴν ἀκούουν διὰ νὰ ὠφεληθοῦν οὔτε τὴν ἐννοοῦν, μήπως τυχὸν καὶ μετανοήσουν κάποτε» (Ἀντιστ. ἑρμην. Ἰ. Κολιτσάρα)! Σκοπός, συνεπῶς τῶν παραβολῶν, ἦτο καὶ εἶναι ἡ προσιτὴ κατανόησις τῶν ὑψίστων καὶ οὐρανίων διδαχῶν, ἀκόμη καὶ ἀπὸ τοὺς πλέον ἁπλοϊκοὺς ἀκροατάς!

 

Ὁ πλούσιος δανειστὴς καὶ ὁ ἀλαζὼν ὀφειλέτης!

 

Εἷς πλούσιος καὶ ἀγαθὸς ἄρχων, παρεῖχε τὰ ἀγαθά του, δανείζων τοὺς πτωχοὺς τῆς ἐπικρατείας του! Ἦλθε, κάποτε καὶ ἡ στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν ἅπαντες οὗτοι οἱ ὀφειλέται, ὤφελον ἵνα ἐπιστρέψωσι τὰ ὀφειλόμενα εἰς τὸ κύριόν των, ἵνα διὰ τῆς ἀξιοπιστίας των δύνανται καὶ εἰς τὸ μέλλον ἵνα αἰτήσωνται ἐκ τοῦ πλουσίου τούτου ἄρχοντος καὶ πάλιν ἀντιστοίχους ἐξυπηρετήσεις! Ἀνὰ μέσον δὲ τούτων τῶν ὀφειλετῶν, - ὡς ἠκούσαμεν, - «προσηνέχθη αὐτῷ εἷς ὀφειλέτης μυρίων ταλάντων»! Τοῦτο τὸ ἀμύθητον ποσόν, παρ’ ὅτι … ἀμύθητον, ἔπρεπε ἵνα ἀποδοθῇ εἰς τὸν δικαιοῦχον! Πῶς, ὅμως; Τὸ τοιοῦτον ποσὸν προκειμένου ἵνα ἐξοφληθῇ, θὰ ἔπρεπε, ἵνα ζήσῃ οὗτος καὶ ἐργάζῃται αἰῶνας ὁλοκλήρους, προκειμένου ἵνα κατορθώσῃ τοιοῦτόν τι! Συνεπῶς, «μὴ ἔχοντος … αὐτοῦ ἀποδοῦναι ἐκέλευσεν αὐτὸν ὁ κύριος αὐτοῦ πραθῆναι καὶ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ καὶ τὰ τέκνα καὶ πάντα ὅσα εἶχε, καὶ ἀποδοθῆναι»! Βλέπων οὗτος τὴν ἀδιέξοδον ταύτην κατάστασιν καὶ ὅτι τὰ πάντα διελύοντο πέριξ τούτου, «πεσών … προσεκύνει αὐτῷ λέγων· κύριε, μακροθύμησον ἐπ᾿ ἐμοὶ καὶ πάντα σοι ἀποδώσω»! Ὁ ἀγαθὸς ἐκεῖνος βασιλεύς, συνεκινήθη καὶ κατενύγη καὶ «σπλαγχνισθείς … ἀπέλυσεν αὐτὸν καὶ τὸ δάνειον ἀφῆκεν αὐτῷ»! Βλέπων οὗτος ὁ βασιλεύς, ὅτι ἡ ἐπιστροφὴ τῶν ὀφειλομένων ἦτο ἀδύνατος, ἀλλὰ καὶ συμπονῶν τὸν ταλαίπωρον τοῦτον ὀφειλέτην, κάμνει τὴν γεναιοτάτην κίνησιν, ἵνα «διαγράψῃ» τὴν τοιαύτην τεραστίαν ὀφειλὴν καὶ χαρίσῃ τὴν ἐλευθερίαν εἰς τὸν ὀφειλέτην ἐκεῖνον!

Ὅμως, ἡ ἐν συνεχείᾳ ἐξέλιξις τοῦ ἐπεισοδίου τούτου, ἦτο ἀπρόσμενος ἀλλὰ καὶ ἀνατρεπτική! Ἂς ἴδωμεν πῶς ὁ Κύριος ἀφηγεῖται … «Ἐξελθὼν δὲ ὁ δοῦλος ἐκεῖνος εὗρεν ἕνα τῶν συνδούλων αὐτοῦ, ὃς ὤφειλεν αὐτῷ ἑκατὸν δηνάρια, καὶ κρατήσας αὐτὸν ἔπνιγε λέγων· ἀπόδος μοι εἴ τι ὀφείλεις. Πεσὼν οὖν ὁ σύνδουλος αὐτοῦ εἰς τοὺς πόδας αὐτοῦ παρεκάλει αὐτὸν λέγων· μακροθύμησον ἐπ᾿ ἐμοὶ καὶ ἀποδώσω σοι. Ὁ δὲ οὐκ ἤθελεν, ἀλλὰ ἀπελθὼν ἔβαλεν αὐτὸν εἰς φυλακὴν ἕως οὗ ἀποδῷ τὸ ὀφειλόμενον»! Ἅπαντες θὰ ἀνεμένωμεν μίαν ἀπολύτως διαφορετικὴν στᾶσιν, τοῦ «συγκεχωρημένου» ἐκείνου δούλου πρὸς τὸν σύνδουλόν του, ἀμέσως, μάλιστα, μετὰ τὴν εὐεργεσίαν τὴν ὁποίαν οὗτος ἀπελάμβανεν! Ὣς ὤφειλεν οὗτος, - ἀντιστοίχως πρὸς τὴν εὐεργεσίαν ἥντινα ἐδέχθη, - θὰ ἔπρεπεν ἵνα δείξῃ οὗτος τὴν ἰδίαν ἀγάπην καὶ εὐσπλαχνίαν πρὸς τὸν σύνδουλόν του, ὅστις πίπτει εἰς τοὺς πόδας του παρακαλῶν καὶ ἐκλιπαρῶν τοῦτον! Τοὐναντίον, ὅμως, ἔβαλε τοῦτον εἰς τὴν φυλακήν, ἕως ὅτου λάβει τὰ … ἐλάχιστα ἑκατὸν δηνάρια!

 

Ἡ συγχώρησις!

 

Ὡς ἤδη ἔχομεν εἴπει, ἀγαπητοί μου ἀδελφοί, ἡ σημερινὴ Εὐαγγελικὴ περικοπή, εἶναι μία ἐκ τῶν πολλῶν τὰς ὁποίας ἐδίδαξεν ὁ Διδάσκαλος ἐν ὅσῳ εὑρίσκετο σωματικῶς, ἀνὰ μέσον ἡμῶν τῶν ἀνθρώπων! Ἂς ἴδωμεν λοιπὸν τὴν ἑρμηνείαν της, καὶ ποῖοι «κρύπτονται» ὄπισθεν τῶν ἀναφερομένων προσώπων! Ἐν προκειμένῳ, λοιπόν, ὁ ἄρχων δανειστὴς εἶναι ὁ Κύριος˙ καὶ χρεώστης καὶ ὀφειλέτης, εἴμεθα ἡμεῖς. Μύρια τάλαντα, εἶναι αἱ ἄπειροι δωρεαὶ τοῦ Κυρίου εἰς ἡμᾶς, ὑλικαὶ καὶ πνευματικαί, μικραὶ καὶ μεγάλαι, ὁραταὶ εἰς ἡμᾶς ἢ καὶ ἀόρατοι. Πόσα, ἀληθῶς, ὀφείλομεν εἰς τὸν Πανάγαθον Θεόν, ὄχι μόνον διὰ τὰ ὅσα ὑπονοοῦμεν, ἀλλὰ κυρίως καὶ πρωτίστως δι’ ἐκεῖνα ἅτινα «ἐμικρύναμεν» ἢ καὶ ᾠκοιοποιήθημεν! Διὰ τὴν ὑπέροχον Αὐτοῦ θυσίαν, χάριν τῆς ὁποίας ἔχομεν καὶ ἀπολαμβάνομεν τὰ Πανάγιά Του Μυστήρια ἀλλὰ καὶ τὴν δυνατότητα τῆς σωτηρίας μας!

Ἀληθῶς, «τί ἀνταποδώσομεν τῷ Κυρίῳ περὶ πάντων ὧν άνταπέδωκεν ἡμῖν; δι’ ἡμᾶς Θεὸς ἐν ἀνθρώποις! Διὰ τὴν καταφθαρεῖσαν φύσιν ὁ Λόγος σάρξ ἐγένετο καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν. Πρὸς τοὺς ἀχαρίστους ὁ Εὐεργέτης, πρὸς τοὺς αἰχμαλώτους ὁ Ελευθερωτής, πρὸς τοὺς ἐν σκότει καθημένους ὁ Ἥλιος τῆς Δικαιοσύνης ...»! (Στιχηρὸν τῶν αἴνων τοῦ Βαρέως ἤχου). Δι’ ἅπαντα δὲ ταῦτα, ὁ Κύριος οὐδέποτε μᾶς ἐζήτησε νὰ τοῦ τὰ ἐπιστρέψωμεν! Οὐδέποτε, ἀκόμη, ἠθέλησεν ἵνὰ μας ἐκδικηθῇ διὰ τὰς ἀπείρους ἁμαρτίας μας! Ἀντιθέτως δέ, μᾶς δίδει τὸ πλούσιόν Του ἔλεος, ὑποχωρῶν εἰς τὴν ἀδυναμίαν ἡμῶν ἵνα ἐξοφλήσωμεν ἔστω καὶ τὸ ἐλάχιστον. Ἔχει ὅμως, - καὶ τοῦτο εἶναι αὐτονόητον, - ἀπαίτησιν, ἵνα ὑποχωρῷμεν καὶ ἡμεῖς εἰς τὰς ἀδυναμίας τῶν συνανθρώπων μας. Δὲν δέχεται ἐπ’ οὐδενί, νὰ παρέξῃ τὴν συγχώρησιν εἰς ἐκεῖνον ποὺ δὲν προτίθεται νὰ πράξῃ τὸ ἴδιον εἰς τὸν οἷονδήποτε «ὀφειλέτην» του! «Ἄφες ἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν, ὡς καὶ ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν» (Ματθ. ΣΤ΄ 12). Αὐτὴ εἶναι ἡ μία καὶ μοναδικὴ προϋπόθεσις διὰ νὰ τύχωμεν τῆς Θείας συγχωρήσεως.

Εἶναι ἐλάχιστα καὶ ἀσήμαντα ἐκεῖνα ποὺ μᾶς ἔπταισαν καὶ μᾶς χρεωστοῦσιν οἱ ἄνθρωποι, ἀπέναντι εἰς ἐκεῖνα τὰ ἄπειρα καὶ ὑπέρογκα ποὺ ὀφείλομεν ἡμεῖς εἰς τὸν Κύριον. Τοῦτο καταδεικνύει ὁ Κύριος, διακρίνων τὰ «μύρια τάλαντα», ἔναντι τῶν εὐτελῶν καὶ πενιχρῶν «ἑκατὸν δηναρίων»! Ταῦτα τὰ ἀσήμαντα καὶ ἀνάξια λόγου … δηνάρια, εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα μᾶς ὀφείλουσιν οἱ ἄνθρωποι οἵτινες μᾶς ἠδίκησαν! Ἂς μὴν «ἐνσκύπτωμεν» καὶ διαστέλλωμεν  διαρκῶς ταῦτα τὰ εὐτελῆ,  καὶ ἂς ἀναλογιζώμεθα τὴν Θείαν συγχώρησιν καὶ συγκατάβασιν εἰς τὰ ἰδικά μας ἐγκλήματα! Οὕτως ἐνεργοῦντες καὶ συγχωροῦντες ἀπὸ καρδίας τὰς παραλείψεις καὶ λάθη καὶ ἐκτροπὰς τῶν «ἀδελφῶν» μας, καὶ τὴν ἀγάπην μας διατηροῦμεν, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῆς Θείας ὀργῆς φυλασσόμεθα! Ἂς τὸ καταλάβωμεν καὶ ἂς σπεύσωμεν ἵνα … λάβῃ ἀξίαν καὶ εἰς ἡμᾶς, τὸ ἤδη προειρημμένον Κυριακόν: «Ἄφες ἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν, ὡς καὶ ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν»! Ἀμήν!

 

Ἀρχιμ. Τιμόθεος Γ. Παπασταύρου

 

      Ἱεροκῆρυξ Ἱερᾶς Μητροπόλεως Πατρῶν