Πρόγραμμα Σεπτεμβρίου Ιερού Ναού Γενεσίου Τιμίου Προδρόμου Παραλίας Πατρών

 

Δώσε αυτό στον Θεό και πήγαινε κοιμήσου...

 

Αθλητικός Όμιλος "ΓΑΛΗΝΗ" - Εορταστική Εκδήλωση "Στης Παναγιάς το βλέμμα... ανθίζει η γυναίκα" 2026

 

Κυριακή 30 Αυγούστου 2026

Εβδομαδιαίο  Φυλλάδιο 
«Για τους Γονείς της Ενορίας»

Ιερός Ναός Γενέσιον Τιμίου Προδρόμου Παραλίας Πατρών

Πατήστε πάνω στις φωτογραφίες για να διαβάσετε τα κείμενα

Άγιος Μωυσής ο αιθίοπας (βίντεο η ζωή του αγίου)

 

Καλό παράδεισο γερόντισσα Χρυσοβαλάντη

Δρ Χαραλάμπης Μ.Μπούσιας,
Μέγας Ὑμνογράφος τῆς τῶν Ἀλεξανδρέων Ἐκκλησίας.

---

Μετὰ ἀπὸ μακροχρόνια περιπέτεια ὑγείας ἔφυγε σήμερα γιὰ νὰ συναντήσει τὸν οὐράνιο Νυμφίο της Χριστὸ ἡ Γερόντισσα Χρυσοβαλάντη, ἡ προεστῶσα τοῦ Ἡσυχαστηρίου τῆς Ἁγίας Εἰρήνης Χρυσοβαλάντου τῶν Ροβιῶν Εὐβο.

Μεταδημότευσε γιὰ τὰ πολυπόθητα σκηνώματα τοῦ οὐρανοῦ ἡ Γερόντισσα μὲ τὴν πνευματικὴ γλυκύτητα, τῆς μέγιστης ἀρετῆς τῆς διακρίσεως, τὸ γνήσιο Ὀρθόδοξο φρόνημα, τὴν διδακτικὴ ἐμπειρία ποὺ ἄγγιζε τὶς ψυχὲς τῶν πιστῶν, τὴν αὐστηρότητα τοῦ ἤθους καὶ τὸν ἀγώνα γιὰ ἐπιστροφὴ στὶς ρίζες μας, στὶς πατρικές μας παραδόσεις.

Ἡ Γερόντισσα Χρυσοβαλάντη διακρινόταν γιὰ τὸν Χρυσοστομικό της λόγο, τὸν ἐλεκγτικό, γιὰ τὴν προσευχητικὴ δύναμη τοῦ προφήτη Ἠλία, γιὰ τὸ ἀσκητικὸ βίωμα τῶν παλαιῶν μητέρων τῆς ἐρήμου, γιὰ τὴν ἐντολίωση στὴν. τοῦ Παύλου: «δοῦλον Κυρίου δεῖ διαδακτικὸν εἶναι» (Β΄ Τιμ. β΄ 24), γιὰ τὴν φιλοξενία τοῦ ὁσίου Ἐφραίμ, τοῦ Ξενοδόχου, γιὰ τὶς κρυφὲς ἐλεημοσύνες τοῦ Κορνηλίου καὶ τῆς Ταβιθᾶς.

Πάνω ἀπὸ ἕς αὐτὲς τὶς ἀρετὲς διακρινόταν ἡ Πειραιώτισσα μὲ τὴν Μανιάτκη καταγωγὴ γιὰ τὴν ὁλική της ἀφοσίωση στὸν Νυμφίου Χριστὸ καὶ τὴν ἐξ αὐτῆς ἀπορρέουσαν ἐπιθυμίαν τοῦ Παραδείσου, « τοῦ αἰώνι. Χριστῷ εἶναι» ( Φιλ. α΄ 23).

Αὐτὸς ὁ πόθος, ποὺ τὶς τελευταῖες ἡμέρες τῆς ἔμπονης ἐπὶ γῆς παρουσίας της ἦταν ἔντονος καὶ τὸν φώναζε σὲ γιατροὺς καὶ νοσηλευτές, ἀποτελοῦσε τὴν κινητήρια δύναμη τῆς πνευματικῆς ζωῆς τῆς Γερόντισσας, ὁποία μετέτρεπε τὴν καθημερινότητά της σὲ πορείαςπρὸς τὴν αἰώνια ἀγάπη, πρὸς τὴν λύτρωση.

Ἔλεγε διδάσκοντας τὶς ὑποτακτικές της καὶ τὰ πλήθη τῶν προσκυνητῶν τοῦ Ἡσυχαστηρίου της ὅτι ὁ πόθος τοῦ Παραδείσου εἶναι ἡ βαθιὰ ἐπιθυμία τῆς ψυχῆς νὰ ἐπιστρέψει στὴν κοινωνία μὲ τὸν Θεό. Καὶ τοῦτο γιατὶ ὁ ἄνθρωπος πλάσθηκε γιὰ τὴν αἰωνιότητα, καὶ ἡ καρδιά του ἀναζητᾶ τὴν ἀληθινὴ χαρὰ καὶ εἰρήνη, αὐτὴν ποὺ μόνο ὁ Χριστὸς μᾶς δίνει.

Ὁ Παράδεισος δὲν εἶναι ἁπλὸς τόπος, τόσο ὄμορφος ποὺ δὲν μπορεῖ κανεὶς νὰ τὸν περιγράψει, ἀλλὰ ἡ φωτολαμπὴς παρουσία τοῦ Θεοῦ. Ἔλεγε ἡ Γερόντισσα ὅτι καὶ ὅλα τὰ ἀγαθὰ νὰ ἀποκτήσει κάποιος, αὐτὰ δὲν χορταίνουν τὴν ψυχή. Ὁ πόθος τοῦ παραδείσου ἀπαιτεῖ κάθαρση ἀπὸ τὰ πάθη, καρδιακὴ προσευχή, ταπείνωση, ὑπακοή, ὑπομονή, ἀγωνιστικὸ φρόνημα.

Εἶναι ἡ νοσταλγία τῆς οὐράνιας πατρίδας μας. Ἡ ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου μοιάζει σὰν ἕνα πουλὶ ποὺ βρέθηκε μακριὰ ἀπὸ τὴν φωλιά του. Ὅσα πλούτη, ὅσες χαρὲς καὶ ἂν τῆς δώσει αὐτὸς ὁ κόσμος, ἐκείνη νιώθει ξένη. Στενοχωριέται, ἀσφυκτιᾶ, ἐπειδὴ πλάσθηκε γιὰ τὰ μεγάλα, γιὰ τὰ αἰώνια. Αὐτὸς ὁ «ἅγιος καημὸς» εἶναι τὸ μεγαλύτερο δῶρο τοῦ Θεοῦ στὴν ὕπαρξή μας. Εἶναι ἡ κινητήρια δύναμη ποὺ μᾶς ξυπνᾶ τὸ βράδυ γιὰ προσευχὴ καὶ μᾶς κρατᾶ ὄρθιους στὶς θλίψεις, ποὺ μᾶς δίνει δύναμη στὶς στιγμὲς κάθε μας ἀδυναμίας.

Ὁ πόθος τοῦ παραδείσου συνεῖχε καὶ τὴν ψυχὴ τῆς μακαριστῆς Γερόντισσας Χρυσοβαλάντης, ποὺ δὲν ἄφηνε χρονικὴ στιγμὴ τῆς ζωῆς ποὺ νὰ μὴν εἶναι εὐάρεστη στὸν ποθεινό της Νυμφίο. Προσευχή, διδασκαλία, μελέτη, ἄσκηση, φιλανθρωπία, ἦταν τὰ στοιχεῖα ποὺ κοσμοῦσαν τὴν καθημερινότητά της.

Καὶ ὁ πόθος της πραγματοποιήθηκε σήμερα στὶς …. Αὐγούστου, ὅπου «μεταβέβηκεν ἐκ τοῦ θανάτου εἰς τὴν ζωήν» (Ἰωάν. ε΄ 24), εἰς τὴν κατάπαυσιν τῶν ἁγίων, εἰς τὴν ἀνθοστόλιστη πάμφωτη παστάδα, ὅπου τὴν περίμενε ὁ οὐθεῖς ὑράνιος. «Εἴσελθε εἰς τὴν χαρὰν τοῦ Κυρίου σου» Ματθ. κε΄ 21).

Κυριακή 23 Αυγούστου 2026

Εβδομαδιαίο  Φυλλάδιο 
«Για τους Γονείς της Ενορίας»

Ιερός Ναός Γενέσιον Τιμίου Προδρόμου Παραλίας Πατρών

Πατήστε πάνω στις φωτογραφίες για να διαβάσετε τα κείμενα

Ὁ πλούσιος δανειστὴς καὶ ὁ ἀλαζὼν ὀφειλέτης! - π. Τιμόθεος Παπασταύρου

ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ ΕΝΔΕΚΑΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ ΜΑΤΘΑΙΟΥ (16 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2026)

«Οὕτω καὶ ὁ πατήρ μου ὁ ἐπουράνιος ποιήσει ὑμῖν, ἐὰν μὴ ἀφῆτε

ἕκαστος τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ ἀπὸ τῶν καρδιῶν ὑμῶν τὰ παραπτώματα αὐτῶν» (Ματθ. ΙΗ΄ 35).

 

Ἡ παραβολή!

 

Αἱ παραβολαί, ἀγαπητοί μου ἀδελφοί, ἦσαν μικραὶ φανταστικαὶ ἱστορίαι – δημιουργήματα τῆς Παναγίας φαντασίας τοῦ Κυρίου ἡμῶν, αἵτινες ἐν καιρῷ δύνανται ἵνα γίνωσι πραγματικαί! Δὲν εἶναι, δηλαδή, «παραμυθάκια», ἅτινα, ἀσφαλῶς δὲν ἔχουσι τίποτε τὸ ἀξιόπιστον, ἀλλὰ εἶναι αἱ ἁπλοϊκαὶ ἐκεῖναι διηγήσεις διὰ τῶν ὁποίων ὡμίλει ὁ Διδάσκαλος πρὸς τοὺς ἀνωρίμους πνευματικῶς, ἐκ τῶν ἀκροατῶν τοῦ Θείου Λόγου Του, καὶ αὗται αἱ θεῖαι διηγήσεις, εἴς τινα χρονικὴν στιγμήν, δύνανται ἵνα πραγματοποιηθῶσι! Ὅταν, κάποτε, οἱ μαθηταὶ ἠρώτησαν τὸν Χριστόν, «διατί ἐν παραβολαῖς λαλεῖς αὐτοῖς;», ὁ Κύριος ἀπήντησεν: «διὰ τοῦτο ἐν παραβολαῖς αὐτοῖς λαλῶ, ἵνα βλέποντες μὴ βλέπωσι καὶ ἀκούοντες μὴ ἀκούωσι μηδὲ συνῶσι, μήποτε ἐπιστρέψωσι» (Ματθ. ΙΓ΄ 13-14)! Δηλαδή, «δι’ αυτὸ καὶ τοὺς ὁμιλῶ μὲ παραβολάς, διότι αὐτοί, ἐνῶ βλέπουν τὰ θαύματά μου, δὲν βλέπουν, καὶ ἐνῶ ἀκούουν τὴν διδασκαλίαν μου, δὲν τὴν ἀκούουν διὰ νὰ ὠφεληθοῦν οὔτε τὴν ἐννοοῦν, μήπως τυχὸν καὶ μετανοήσουν κάποτε» (Ἀντιστ. ἑρμην. Ἰ. Κολιτσάρα)! Σκοπός, συνεπῶς τῶν παραβολῶν, ἦτο καὶ εἶναι ἡ προσιτὴ κατανόησις τῶν ὑψίστων καὶ οὐρανίων διδαχῶν, ἀκόμη καὶ ἀπὸ τοὺς πλέον ἁπλοϊκοὺς ἀκροατάς!

 

Ὁ πλούσιος δανειστὴς καὶ ὁ ἀλαζὼν ὀφειλέτης!

 

Εἷς πλούσιος καὶ ἀγαθὸς ἄρχων, παρεῖχε τὰ ἀγαθά του, δανείζων τοὺς πτωχοὺς τῆς ἐπικρατείας του! Ἦλθε, κάποτε καὶ ἡ στιγμὴ κατὰ τὴν ὁποίαν ἅπαντες οὗτοι οἱ ὀφειλέται, ὤφελον ἵνα ἐπιστρέψωσι τὰ ὀφειλόμενα εἰς τὸ κύριόν των, ἵνα διὰ τῆς ἀξιοπιστίας των δύνανται καὶ εἰς τὸ μέλλον ἵνα αἰτήσωνται ἐκ τοῦ πλουσίου τούτου ἄρχοντος καὶ πάλιν ἀντιστοίχους ἐξυπηρετήσεις! Ἀνὰ μέσον δὲ τούτων τῶν ὀφειλετῶν, - ὡς ἠκούσαμεν, - «προσηνέχθη αὐτῷ εἷς ὀφειλέτης μυρίων ταλάντων»! Τοῦτο τὸ ἀμύθητον ποσόν, παρ’ ὅτι … ἀμύθητον, ἔπρεπε ἵνα ἀποδοθῇ εἰς τὸν δικαιοῦχον! Πῶς, ὅμως; Τὸ τοιοῦτον ποσὸν προκειμένου ἵνα ἐξοφληθῇ, θὰ ἔπρεπε, ἵνα ζήσῃ οὗτος καὶ ἐργάζῃται αἰῶνας ὁλοκλήρους, προκειμένου ἵνα κατορθώσῃ τοιοῦτόν τι! Συνεπῶς, «μὴ ἔχοντος … αὐτοῦ ἀποδοῦναι ἐκέλευσεν αὐτὸν ὁ κύριος αὐτοῦ πραθῆναι καὶ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ καὶ τὰ τέκνα καὶ πάντα ὅσα εἶχε, καὶ ἀποδοθῆναι»! Βλέπων οὗτος τὴν ἀδιέξοδον ταύτην κατάστασιν καὶ ὅτι τὰ πάντα διελύοντο πέριξ τούτου, «πεσών … προσεκύνει αὐτῷ λέγων· κύριε, μακροθύμησον ἐπ᾿ ἐμοὶ καὶ πάντα σοι ἀποδώσω»! Ὁ ἀγαθὸς ἐκεῖνος βασιλεύς, συνεκινήθη καὶ κατενύγη καὶ «σπλαγχνισθείς … ἀπέλυσεν αὐτὸν καὶ τὸ δάνειον ἀφῆκεν αὐτῷ»! Βλέπων οὗτος ὁ βασιλεύς, ὅτι ἡ ἐπιστροφὴ τῶν ὀφειλομένων ἦτο ἀδύνατος, ἀλλὰ καὶ συμπονῶν τὸν ταλαίπωρον τοῦτον ὀφειλέτην, κάμνει τὴν γεναιοτάτην κίνησιν, ἵνα «διαγράψῃ» τὴν τοιαύτην τεραστίαν ὀφειλὴν καὶ χαρίσῃ τὴν ἐλευθερίαν εἰς τὸν ὀφειλέτην ἐκεῖνον!

Ὅμως, ἡ ἐν συνεχείᾳ ἐξέλιξις τοῦ ἐπεισοδίου τούτου, ἦτο ἀπρόσμενος ἀλλὰ καὶ ἀνατρεπτική! Ἂς ἴδωμεν πῶς ὁ Κύριος ἀφηγεῖται … «Ἐξελθὼν δὲ ὁ δοῦλος ἐκεῖνος εὗρεν ἕνα τῶν συνδούλων αὐτοῦ, ὃς ὤφειλεν αὐτῷ ἑκατὸν δηνάρια, καὶ κρατήσας αὐτὸν ἔπνιγε λέγων· ἀπόδος μοι εἴ τι ὀφείλεις. Πεσὼν οὖν ὁ σύνδουλος αὐτοῦ εἰς τοὺς πόδας αὐτοῦ παρεκάλει αὐτὸν λέγων· μακροθύμησον ἐπ᾿ ἐμοὶ καὶ ἀποδώσω σοι. Ὁ δὲ οὐκ ἤθελεν, ἀλλὰ ἀπελθὼν ἔβαλεν αὐτὸν εἰς φυλακὴν ἕως οὗ ἀποδῷ τὸ ὀφειλόμενον»! Ἅπαντες θὰ ἀνεμένωμεν μίαν ἀπολύτως διαφορετικὴν στᾶσιν, τοῦ «συγκεχωρημένου» ἐκείνου δούλου πρὸς τὸν σύνδουλόν του, ἀμέσως, μάλιστα, μετὰ τὴν εὐεργεσίαν τὴν ὁποίαν οὗτος ἀπελάμβανεν! Ὣς ὤφειλεν οὗτος, - ἀντιστοίχως πρὸς τὴν εὐεργεσίαν ἥντινα ἐδέχθη, - θὰ ἔπρεπεν ἵνα δείξῃ οὗτος τὴν ἰδίαν ἀγάπην καὶ εὐσπλαχνίαν πρὸς τὸν σύνδουλόν του, ὅστις πίπτει εἰς τοὺς πόδας του παρακαλῶν καὶ ἐκλιπαρῶν τοῦτον! Τοὐναντίον, ὅμως, ἔβαλε τοῦτον εἰς τὴν φυλακήν, ἕως ὅτου λάβει τὰ … ἐλάχιστα ἑκατὸν δηνάρια!

 

Ἡ συγχώρησις!

 

Ὡς ἤδη ἔχομεν εἴπει, ἀγαπητοί μου ἀδελφοί, ἡ σημερινὴ Εὐαγγελικὴ περικοπή, εἶναι μία ἐκ τῶν πολλῶν τὰς ὁποίας ἐδίδαξεν ὁ Διδάσκαλος ἐν ὅσῳ εὑρίσκετο σωματικῶς, ἀνὰ μέσον ἡμῶν τῶν ἀνθρώπων! Ἂς ἴδωμεν λοιπὸν τὴν ἑρμηνείαν της, καὶ ποῖοι «κρύπτονται» ὄπισθεν τῶν ἀναφερομένων προσώπων! Ἐν προκειμένῳ, λοιπόν, ὁ ἄρχων δανειστὴς εἶναι ὁ Κύριος˙ καὶ χρεώστης καὶ ὀφειλέτης, εἴμεθα ἡμεῖς. Μύρια τάλαντα, εἶναι αἱ ἄπειροι δωρεαὶ τοῦ Κυρίου εἰς ἡμᾶς, ὑλικαὶ καὶ πνευματικαί, μικραὶ καὶ μεγάλαι, ὁραταὶ εἰς ἡμᾶς ἢ καὶ ἀόρατοι. Πόσα, ἀληθῶς, ὀφείλομεν εἰς τὸν Πανάγαθον Θεόν, ὄχι μόνον διὰ τὰ ὅσα ὑπονοοῦμεν, ἀλλὰ κυρίως καὶ πρωτίστως δι’ ἐκεῖνα ἅτινα «ἐμικρύναμεν» ἢ καὶ ᾠκοιοποιήθημεν! Διὰ τὴν ὑπέροχον Αὐτοῦ θυσίαν, χάριν τῆς ὁποίας ἔχομεν καὶ ἀπολαμβάνομεν τὰ Πανάγιά Του Μυστήρια ἀλλὰ καὶ τὴν δυνατότητα τῆς σωτηρίας μας!

Ἀληθῶς, «τί ἀνταποδώσομεν τῷ Κυρίῳ περὶ πάντων ὧν άνταπέδωκεν ἡμῖν; δι’ ἡμᾶς Θεὸς ἐν ἀνθρώποις! Διὰ τὴν καταφθαρεῖσαν φύσιν ὁ Λόγος σάρξ ἐγένετο καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν. Πρὸς τοὺς ἀχαρίστους ὁ Εὐεργέτης, πρὸς τοὺς αἰχμαλώτους ὁ Ελευθερωτής, πρὸς τοὺς ἐν σκότει καθημένους ὁ Ἥλιος τῆς Δικαιοσύνης ...»! (Στιχηρὸν τῶν αἴνων τοῦ Βαρέως ἤχου). Δι’ ἅπαντα δὲ ταῦτα, ὁ Κύριος οὐδέποτε μᾶς ἐζήτησε νὰ τοῦ τὰ ἐπιστρέψωμεν! Οὐδέποτε, ἀκόμη, ἠθέλησεν ἵνὰ μας ἐκδικηθῇ διὰ τὰς ἀπείρους ἁμαρτίας μας! Ἀντιθέτως δέ, μᾶς δίδει τὸ πλούσιόν Του ἔλεος, ὑποχωρῶν εἰς τὴν ἀδυναμίαν ἡμῶν ἵνα ἐξοφλήσωμεν ἔστω καὶ τὸ ἐλάχιστον. Ἔχει ὅμως, - καὶ τοῦτο εἶναι αὐτονόητον, - ἀπαίτησιν, ἵνα ὑποχωρῷμεν καὶ ἡμεῖς εἰς τὰς ἀδυναμίας τῶν συνανθρώπων μας. Δὲν δέχεται ἐπ’ οὐδενί, νὰ παρέξῃ τὴν συγχώρησιν εἰς ἐκεῖνον ποὺ δὲν προτίθεται νὰ πράξῃ τὸ ἴδιον εἰς τὸν οἷονδήποτε «ὀφειλέτην» του! «Ἄφες ἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν, ὡς καὶ ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν» (Ματθ. ΣΤ΄ 12). Αὐτὴ εἶναι ἡ μία καὶ μοναδικὴ προϋπόθεσις διὰ νὰ τύχωμεν τῆς Θείας συγχωρήσεως.

Εἶναι ἐλάχιστα καὶ ἀσήμαντα ἐκεῖνα ποὺ μᾶς ἔπταισαν καὶ μᾶς χρεωστοῦσιν οἱ ἄνθρωποι, ἀπέναντι εἰς ἐκεῖνα τὰ ἄπειρα καὶ ὑπέρογκα ποὺ ὀφείλομεν ἡμεῖς εἰς τὸν Κύριον. Τοῦτο καταδεικνύει ὁ Κύριος, διακρίνων τὰ «μύρια τάλαντα», ἔναντι τῶν εὐτελῶν καὶ πενιχρῶν «ἑκατὸν δηναρίων»! Ταῦτα τὰ ἀσήμαντα καὶ ἀνάξια λόγου … δηνάρια, εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα μᾶς ὀφείλουσιν οἱ ἄνθρωποι οἵτινες μᾶς ἠδίκησαν! Ἂς μὴν «ἐνσκύπτωμεν» καὶ διαστέλλωμεν  διαρκῶς ταῦτα τὰ εὐτελῆ,  καὶ ἂς ἀναλογιζώμεθα τὴν Θείαν συγχώρησιν καὶ συγκατάβασιν εἰς τὰ ἰδικά μας ἐγκλήματα! Οὕτως ἐνεργοῦντες καὶ συγχωροῦντες ἀπὸ καρδίας τὰς παραλείψεις καὶ λάθη καὶ ἐκτροπὰς τῶν «ἀδελφῶν» μας, καὶ τὴν ἀγάπην μας διατηροῦμεν, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῆς Θείας ὀργῆς φυλασσόμεθα! Ἂς τὸ καταλάβωμεν καὶ ἂς σπεύσωμεν ἵνα … λάβῃ ἀξίαν καὶ εἰς ἡμᾶς, τὸ ἤδη προειρημμένον Κυριακόν: «Ἄφες ἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν, ὡς καὶ ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν»! Ἀμήν!

 

Ἀρχιμ. Τιμόθεος Γ. Παπασταύρου

 

      Ἱεροκῆρυξ Ἱερᾶς Μητροπόλεως Πατρῶν

Κυριακή 16 Αυγούστου 2026

Εβδομαδιαίο  Φυλλάδιο 
«Για τους Γονείς της Ενορίας»

Ιερός Ναός Γενέσιον Τιμίου Προδρόμου Παραλίας Πατρών

Πατήστε πάνω στις φωτογραφίες για να διαβάσετε τα κείμενα

Πανηγυρική Αρχιερατική Θεία Λειτουργία Ιερά Μονή Προφήτη Ηλιού Ζαχόλης 2026 - Μητροπολίτης Κορίνθου κ.κ. Παύλος

Την Δευτέρα 20 Ιουλίου 2026, ημέρα κατά την οποία η εκκλησία μας εορτάζει την πυρφόρον ανάβαση του Προφήτου Ηλιού του Θεσβίτου εις τους ουρανούς, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Κορίνθου κ.κ. Παύλος, μετέβη στην πανηγυρίζουσα Ιερά Μονή Προφήτου Ηλιού Ζαχόλης Κορινθίας, όπου χοροστάτησε στον Όρθρο και προέστη της Πανηγυρικής Αρχιερατικής Θείας Λειτουργίας καθώς επίσης κήρυξε τον θείο λόγο.

Στο Ιερό Βήμα συλλειτούργησαν ο πνευματικός πατέρας της Ιεράς Μονής, Πρωτοπρεσβύτερος π. Αντώνιος Ρουμελιώτης (κληρικός της Ιεράς Μητροπόλεως Πατρών), ο Αρχιμανδρίτης π. Δαμασκηνός Γεννηματάς, ο Πρωτοπρεσβύτερος π. Ιωάννης Γιαννακάς (Αρχιερατικός Επίτροπος Ευρωστίνης), ενώ διακόνησαν οι διάκονοι π. Χρήστος Χίλιας και π. Σωτήριος Κουτσούρης.

Επίσης τίμησαν με την παρουσία τους στην Ιερά Πανήγυρη η Γερόντισσα Ξένη της Ιεράς Μονής Παναγίας της Φανερωμένης Χιλιομοδίου, η Γερόντισσα Μαγδαληνή από την μονή Τιμίου Προδρόμου Δερβέκιστα Αιτωλοακαρνανίας και Αδελφές από την Ιερά Μονή Οσίου Παταπίου Λουτρακίου.

Ανήμερα της εορτής παρέστησαν : ο Αντιπεριφερειάρχης Παιδείας και δια βίου μάθησης ο  κ. Αναστάσιος Γκιόλης, η  Αντιπεριφερειάρχης Πολιτισμού η κ.  Αθηνά Κόρκα – Κώνστα και ο Σπυρίδων Καραβάς εκφράζοντας τον σεβασμό και τη στήριξή του προς την Ιερά Μονή και τις εκκλησιαστικές εκδηλώσεις.

Μετά το πέρας του εσπερινού και της Θείας Λειτουργίας ακολούθησε Μοναστηριακό Κέρασμα για όλους τους προσκυνητές. Καθώς και τράπεζα σύμφωνα με το μοναστηριακό τυπικό 

Πλήθος ευλαβών προσκυνητών από τη Ζάχολη και τις γύρω περιοχές προσήλθε στην Ιερά Μονή, συμμετέχοντας με κατάνυξη στη Θεία Ευχαριστία και λαμβάνοντας την ευλογία του Προφήτου Ηλιού.

Η Ιερά Πανήγυρις ολοκληρώθηκε μέσα σε ατμόσφαιρα πνευματικής χαράς και ευγνωμοσύνης προς τον Θεό, αφήνοντας στις καρδιές όλων την ευλογία και την πρεσβεία του πυρφόρου Προφήτου Ηλιού, ο οποίος παραμένει φωτεινό πρότυπο πίστεως, ζήλου και ολοκληρωτικής αφιερώσεως στον Κύριο.

Εφημερίδα "ΔΙΨΩ" ΙΟΥΛΙΟΣ 2026

Δ Ι Ψ Ω

Από την Ελληνορθόδοξη Κοινωνία Προσώπων «ΔΙΨΩ»

Ιούλιος 2026

Διαβάστε ολόκληρη την Εφημερίδα του Ιουλίου. 

Θα την βρείτε ΕΔΩ σε μορφή ψηφιακού εντύπου.

Ὁ "ὕπουλος" ἐχθρός - π. Τιμόθεος Παπασταύρου

ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ ΚΥΡΙΑΚΗΣ ΔΕΚΑΤΗΣ ΜΑΤΘΑΙΟΥ (9 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2026) 

«Τοῦτο δὲ τὸ γένος οὐκ ἐκπορεύεται

εἰ μὴ ἐν προσευχῇ καὶ νηστείᾳ» (Ματθ. ΙΖ΄ 21)

 

Ὁ "ὕπουλος" ἐχθρός.

Πολλοὶ εἶναι οἱ ἐχθροί μας, φίλοι μου ἀναγνῶσται! Τοῦτο εἶναι γνωστὸν καὶ τὸ βιώνομεν ἐπὶ καθημερινῆς βάσεως. Ἀφ’ ἧς στιγμῆς εἰσῆλθε τὸ κακὸν εἰς τὸν κόσμον καὶ ἐμόλυνε τὸ ἀνθρώπινον γένος, οἱ ἄνθρωποι διηρέθησαν καὶ ἐμίσησαν ἀλλήλους καὶ ὁ εἷς ἐνεργοῦσε καὶ ἐνεργεῖ κατὰ τοῦ ἄλλου, ὄχι μόνον διότι διεξεδίκει κέρδος τι, ἀλλὰ καὶ χάριν προσωπικῶν ἐμπαθειῶν καὶ ἀντιζηλίας. Ἐχθροί, πολλάκις, διὰ τὸ … τίποτα! Διατί ἔχεις τὴν ἄποψίν σου καὶ δὲν συμφωνεῖς μὲ τὴν ἰδικήν μου˙ διατί ἐσὺ κερδίζεις καὶ ἐγὼ χάνω˙ διατί πιστεύεις εἰς τὸν Θεόν σου καὶ ὄχι εἰς τὸν ἰδικόν μου! Διατί γνωρίζεις περισσότερα ἀπὸ ἐμένα καὶ ἐγὼ γνωρίζω ὀλιγώτερα! Οὗτοι καὶ ἕτεροι σοβαρότεροι ἢ καὶ ἀστειότεροι λόγοι, δημιουργοῦσι σήμερον  τὰς διενέξεις καὶ ἔχθρας μεταξὺ τῶν ἀνθρώπων! Εἰς ἐλαχίστους παρέμενεν καὶ παραμένει ἡ ἀγάπη πρὸς τὸν συνάνθρωπον καὶ αὕτη ὄχι ὡς μόνιμός τις κατάστασις, ἀλλὰ ὡς παροδικὸν γεγονὸς καὶ πρόσκαιρος παρρηγορία. Πάντοτε ἐνεφώλευεν ἀλλὰ καὶ εἰσέτι ἐμφωλεύει, ἡ ἀντιζηλία καὶ ἡ ἀντιπαράθεσις καὶ τὸ μῖσος καὶ ἡ κακία, ἀλλὰ καὶ ἡ διάθεσις πρὸς ἐπικράτησιν ἔναντι τοῦ ... ἄλλου!

Ἄπειροι καὶ ἀτελείωτοι, συνεπῶς οἱ ἐχθροί μας! Ἐκ τῶν ἀπείρων, ὅμως, τούτων ἐχθρῶν, πλέον ἐπικίνδυνοι καὶ ἀπειλητικότεροι κατὰ τοῦ ἀνθρώπου - συμφώνως πρὸς τὴν διδασκαλίαν τῶν Θείων Πατέρων - εἶναι, πρῶτον μὲν ὁ ... ἑαυτός μας, δεύτερον ὁ ... κόσμος καὶ τρίτον ὁ μισάνθρωπος διάβολος! Τρεῖς ἐχθροὶ θανάσιμοι, ἐκ τῶν ὁποίων οἱ δύο πρῶτοι δὲν μᾶς δίδουν τὴν τοιαύτην ἐντύπωσιν! Θὰ ἐρωτήσωσί τινες˙ μὰ ὁ ἑαυτός μου ... ἐχθρός μου; ὁ κόσμος καὶ ἡ κοσμικὴ νοοτροπία ... καὶ αὐτοὶ ἐχθροί μου; Περὶ τῶν δύο τούτων, ὅμως, ἐχθρῶν ἡμῶν, ἔχομεν πολλάκις ὁμιλήσει εἰς παρελθόντα ἆρθρα ἡμῶν καὶ ἴσως συμβεῖ νὰ ἐπανέλθωμεν ἐν εὐθέτῳ χρόνῳ. Σήμερον, θὰ ἀναφερθῶμεν εἰς τὸν τρίτον ἐκ τούτων, τόν, κατὰ σειράν, ... μικρότερον, ἀλλά, κατὰ τὴν πανουργίαν καὶ τὴν «ὑπουλίαν», ἀνώτερον καὶ ... πρῶτον!

Ἀπὸ τὴν πρώτην στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ὑπῆρξεν τὸ Θεῖον πλᾶσμα - ὁ ἄνθρωπος, - ὁ διάβολος ἐστόχευεν κατ’ αὐτοῦ καὶ προσεπάθει διὰ μυρίων τρόπων ἵνα ἀποστρέφῃ τοῦτον ἐκ τῶν Θείων ἐντολῶν. Ἐπειδή δε, δὲν ἦτο καὶ δὲν εἶναι, τοῦτο «εὔκολος ὑπόθεσις», λόγῳ τῆς ἀποκρουστικῆς μορφῆς τῶν δαιμόνων, αἱ ἐπιθέσεις των κατὰ τοῦ ἀνθρώπου, ἦσαν πάντοτε ... ὑποκρυπτόμεναι! Ἀπὸ τὴν πρώτην ἐπίθεσιν τοῦ μυσαροῦ, ἐκεῖ εἰς τὸν Παράδεισον τῆς τρυφῆς, βλέπομεν τοῦτον, «κρυπτόμενον» ὄπισθεν τοῦ ὄφεως, - ὅστις, κατὰ τὴν πατερικὴν ἄποψιν, ἦτο τὸ ὡραιότερον καὶ πλέον καλλικέλαδον πτηνὸν τοῦ Παραδείσου! Ἐν συνεχείᾳ δε, παρατηροῦμεν, ὅτι αἱ ἐπιθέσεις τοῦ καταράτου κατὰ τοῦ ἀνθρώπου, γίνονται, διὰ τοῦ ἀδυνάμου ἵνα ἀντισταθῇ, λογισμοῦ, ἢ διὰ παρεμβάσεως ποικίλων συνανθρώπων ἡμῶν, ἢ καὶ διά τινων γεγονότων ἅτινα ἐπηρεάζουσιν ἡμᾶς πρὸς τὸ κακόν ... !

 

Ἡ "καταδυνάστευσις"!

Εἰς ἐξαιρέτους, ὅμως, περιπτώσεις, καὶ ἐφ’ ὅσον ἐπιτρέψει τοῦτο ὁ Ἅγιος Θεός, αἱ παρεμβάσεις καὶ οἱ πειρασμοὶ τοῦ δαίμονος εἰς τὸν ἄνθρωπον εἶναι πλέον ἅμεσοι καὶ καταδυναστευτικοί. Βλέπομεν ἀνθρώπους, νὰ κυριεύονται ὑπὸ τῶν βδελυρῶν τούτων καὶ μισανθρώπων πνευμάτων καὶ νὰ ἐνεργοῦσιν οὗτοι, κατά τινα χρονικὰ διαστήματα, ἄνευ τῆς προσωπικῆς των βουλήσεως καὶ νὰ καθοδηγοῦνται φερόμενοι ὑπὸ τῶν κακούργων δαιμόνων. Πολλάκις εἰς τὴν Ἁγίαν Γραφήν, καὶ κυρίως εἰς τὴν Καινήν Διαθήκην, βλέπομεν τοιαῦτα περιστατικὰ ἅτινα ἐπιβεβαιοῦσι τῶν γραφομένων τὴν ἐγκυρότητα. Κατ’ ἐπανάληψιν διαβάζομεν εἰς τὰ Ἱερὰ κείμενα τῆς Καινῆς Διαθήκης, ὅτι ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, ἀλλὰ καὶ οἱ θεῖοι Ἀπόστολοι, ἐθεράπευσαν, μεταξὺ τῶν πληθῶν τῶν ἀσθενούντων, καὶ πολλοὺς δαιμονιζομένους - ὡς καὶ ἐν τῇ σημερινῇ Εὐαγγελικῇ περικοπῇ - καὶ ἐδίωξαν τὰ πονηρὰ πνεύματα καὶ ἠλευθέρωσαν τὰ «θύματά» των!

Εἷς τοιοῦτος νέος προσάγεται «συρόμενος» ὑπὸ τοῦ πατρός του πρὸς τὸν Κύριον. Ὁ Διδάσκαλος εὑρίσκεται εἰς τὸ ὄρος Θαβὼρ καὶ μεταμορφοῦται ἐνώπιον τῶν τριῶν μαθητῶν Του, ἐνῶ οἱ λοιποὶ ἑννέα μαθηταί, εὑρίσκονται εἰς τοὺς πρόποδας τοῦ ὄρους ὅπου καὶ συναντῶνται μετὰ τοῦ δαιμονιζομένου. Ὁ ταλαίπωρος ἐκεῖνος πατήρ, ἀπόντος τοῦ Κυρίου, παρακαλεῖ τοὺς ἑννέα μαθητὰς ἵνα ἐπιτημίσωσι τὸ πονηρὸν πνεῦμα καὶ θεραπεύσωσι τὸν δαιμονιῶντα˙ ὅμως ... εἰς μάτην! Οἱ μαθηταὶ «οὐκ ἴσχυσαν», «ἵνα αὐτὸ ἐκβάλωσι» (Μάρκ. Θ΄ 18). Ὅταν ὁ Ἰησοῦς κατέβη ἀπὸ τοῦ ὄρους, ὁ ἀπελπισμένος ἐκεῖνος ἄνθρωπος, φέρει τὸν υἱόν του πρὸ τῶν ποδῶν τοῦ Διδασκάλου καί ἀφοῦ περιγράφει τὴν ὀδυνηρὰν κατάστασίν του, Τὸν παρακαλεῖ˙ «διδάσκαλε, ἤνεγκα τὸν υἱόν μου πρός σε, ἔχοντα πνεῦμα ἄλαλον. Καὶ ὅπου ἂν αὐτὸν καταλάβῃ, ρήσσει αὐτόν, καὶ ἀφρίζει καὶ τρίζει τοὺς ὀδόντας αὐτοῦ, καὶ ξηραίνεται· καὶ εἶπον τοῖς μαθηταῖς σου ἵνα αὐτὸ ἐκβάλωσι, καὶ οὐκ ἴσχυσαν» (Μάρκ. Θ΄ 17-18).

Ὁ Κύριος, ἐν πρώτοις, καταφέρεται κατὰ τῆς ἀπίστου καὶ διεφθαρμένης γενεᾶς τῶν ἀνθρώπων ἡ ὁποία, τόσα θαύματα εἶδε, ἀλλὰ συνεχίζει νὰ ἐπηρεάζεται ὑπὸ τῶν δαιμονικῶν προτροπῶν! Δεικνύει δὲ ὁ Διδάσκαλος, τὴν «κούρασιν καὶ ταλαιπωρίαν» τὴν ὁποίαν ὑφίσταται ἕνεκα τῆς τοιαύτης ἀποστασίας καὶ ἀπιστίας τῶν ἀνθρώπων. Εἰς τὴν συνέχειαν, ὁ Χριστός μας, βλέπων τὸν ταλαίπωρον ἐκεῖνον νέον νὰ ὑποφέρῃ καὶ νὰ ὀδυνᾶται ἐκ τῆς δαιμονικῆς κακουργίας, ζητεῖ τὴν πίστιν τοῦ πατρὸς ὡς ἀπαραίτητον σύμπραξιν εἰς τὴν θεραπείαν τοῦ υἱοῦ του. Καὶ ὅταν δὲ ἐκεῖνος, «μετὰ δακρύων ἔλεγε· πιστεύω, κύριε· βοήθει μου τῇ ἀπιστίᾳ ... ὁ Ἰησοῦς ... ἐπετίμησε τῷ πνεύματι τῷ ἀκαθάρτῳ λέγων αὐτῷ· τὸ πνεῦμα τὸ ἄλαλον καὶ κωφόν, ἐγώ σοι ἐπιτάσσω, ἔξελθε ἐξ αὐτοῦ καὶ μηκέτι εἰσέλθῃς εἰς αὐτόν» (Μάρκ. Θ΄ 24-25).

 

«εἰ μὴ ἐν προσευχῇ καὶ νηστείᾳ».

Ἠπόρησαν οἱ μαθηταὶ βλέποντες τὸν Διδάσκαλον νὰ ἐκδιώκῃ τὸ πονηρὸν πνεῦμα, - κάτι τὸ ὁποῖον δὲν ἠδυνήθησαν οὗτοι ἵνα ἐπιτύχωσι - καὶ ἐρωτῶσι τὸν Κύριον, «ὅτι ἡμεῖς οὐκ ἠδυνήθημεν ἐκβαλεῖν αὐτό». Ὁ Κύριος τότε, δίδει εἰς αὐτούς, ἀλλὰ καὶ εἰς ὅλους ἡμᾶς, τὴν ἀπάντησιν εἰς τὸ καίριον τοῦτο πρόβλημα τῆς ἀντιμετωπίσεως τοῦ ἀοράτου τούτου ἐχθροῦ. «Τοῦτο τὸ γένος ἐν οὐδενὶ δύναται ἐξελθεῖν εἰ μὴ ἐν προσευχῇ καὶ νηστείᾳ». Αἱ ἀνθρώπινοι δυνάμεις, εἶναι ἐλάχιστοι καὶ ἀνύπαρκτοι συγκρινόμεναι μὲ αὐτὰς τῶν πονηρῶν δυνάμεων. Πᾶσα σύγκρουσις μεταξύ των εἶναι βέβαιον ὅτι θὰ ἀποβῇ συντριπτικὴ εἰς βάρος τοῦ ἀνθρώπου ... Ὅταν, ὅμως, ὁ ἀδύναμος καὶ μικρὸς ἄνθρωπος παραμένει ἐξηρτημένος ἐκ τῆς Θείας Χάριτος καί,  διὰ τῆς συνειδητῆς καὶ καρδιακῆς προσευχῆς ἀφ’ ἑνός, ἀλλὰ καὶ διὰ τῆς παθοκτόνου νηστείας ἀφ’ ἑτέρου, διατηρεῖ τοῦτον τὸν σύνδεσμον μετὰ τοῦ Παντοδυνάμου Θεοῦ, τότε ... ὁ ἀδύναμος, γίνεται ... παντοδύναμος!

 

                                                                                                                        Ἀρχιμ. Τιμόθεος Γ. Παπασταύρου

 

                                                                                                                  Ἱεροκῆρυξ Ἱερᾶς Μητροπόλεως Πατρῶν

 

 

 

Κυριακή 9 Αυγούστου 2026

Εβδομαδιαίο  Φυλλάδιο 
«Για τους Γονείς της Ενορίας»

Ιερός Ναός Γενέσιον Τιμίου Προδρόμου Παραλίας Πατρών

Πατήστε πάνω στις φωτογραφίες για να διαβάσετε τα κείμενα

Ἡ «καταναγκαστική» κίνησις τοῦ Χριστοῦ! - π. Τιμόθεος Παπασταύρου

ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ ΚΥΡΙΑΚΗΣ ΕΝΑΤΗΣ ΜΑΤΘΑΙΟΥ (2 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2026) 

«Εὐθέως ἠνάγκασεν ὁ Ἰησοῦς τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ

ἐμβῆναι εἰς τὸ πλοῖον» (Ματθ. ΙΔ΄ 22).

 

Ἡ «καταναγκαστική» κίνησις τοῦ Χριστοῦ!

 

Τὸ περιστατικὸν τὸ ὁποῖον ἠκούσθη σήμερον ἐκ τοῦ Εὐαγγελικοῦ ἀναγνώσματος, ἀδελφοί μου, συνέβη χρονικῶς, ἀμέσως μετὰ τὸ θαῦμα τοῦ, ἐκ πέντε ἄρτων καὶ δύο ἰχθύων, χορτασμοῦ τῶν πεντακισχιλίων ἀνδρῶν, - χωρὶς γυναικῶν καὶ παιδίων, - εἰς τὴν Καπερναούμ! Ὁ κόσμος εἶναι ἐνθουσιασμένος καὶ σπεύδει πρὸς τὸν Κύριον διὰ νὰ Τὸν εὐχαριστήσῃ, ἀλλὰ καὶ διὰ νὰ τὸν ἀνακηρύξῃ βασιλέα καὶ ἄρχοντα, ὡς ὑπογραμμίζει ὁ Εὐαγγελιστὴς Ἰωάννης εἰς τὴν ἀναφοράν του εἰς τὸ συγκεκριμμένον θαῦμα (Ἰωάν. ΣΤ΄ 14-15)! Ὁ Κύριος, ὅμως, δὲν «ἐνθουσιάζεται» καὶ οὔτε «κολακεύεται» ἐκ τῶν τοιούτων ἐκδηλώσεων! Εἶναι ὁ Ἴδιος ὁ Θεὸς καὶ γνωρίζει ὅτι οἱ τοιοῦτοι «ἐνθουσιασμοί», εἶναι ἐπιπόλαιοι καὶ ὡς τάχιστα … ξεχνοῦνται! «Ἀμὴν ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ζητεῖτέ με, οὐχ ὅτι εἴδετε σημεῖα, ἀλλ’ ὅτι ἐφάγετε ἐκ τῶν ἄρτων καὶ ἐχορτάσθητε», τοὺς εἶπε ὅταν Τὸν εὗρον «τῇ ἐπαύριον … πέραν τῆς θαλάσσης» (Ἰωάν. ΣΤ΄ 22-26)!

Ὑπάρχει, ὅμως, ὁ κίνδυνος τοῦ ἐνθουσιασμοῦ, διὰ τούς … μαθητάς! Καὶ ὁ κίνδυνος οὗτος εἶναι τόσον ἄμεσος καὶ ἐπικίνδυνος, ὥστε ὁ Διδάσκαλος σπεύδει ἵνα προλάβῃ τό … κακόν! Ἐνῶ Αὐτὸς ὁ Κύριος, δὲν «παρασύρρεται» ἐκ τῶν κολακειῶν τοῦ πλήθους, οἱ μαθηταί Του, ὅμως, ὡς ἄνθρωποι, καὶ ἐνθουσιάζονται, ἀλλὰ καὶ «γλυκαίνονται» ἀπὸ τὰ λόγια καὶ τὴν συμπεριφορὰν τοῦ κόσμου! Δὲν διαθέτουσιν οὗτοι, οὔτε τὴν Θείαν δύναμιν τοῦ Διδασκάλου των διὰ νὰ ἀντισταθῶσιν εἰς τὸν κίνδυνον τοῦ ἐγωισμοῦ καὶ τῆς δαιμονικῆς ἀπάτης, ἀλλ’ οὔτε ἔχουσι καὶ τὴν πνευματικὴν ἐκείνην πεῖραν, προκειμένου ἵνα διαβλέψωσι τὴν «παγίδα» ἥντινα ἔχει στήσει ὁ διάβολος, προκειμένου ἵνα παγιδεύσῃ τοὺς ἀθώους! «Ἠνάγκασεν ὁ Ἰησοῦς τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ ἐμβῆναι εἰς τὸ πλοῖον» καὶ ἀναχωρήσωσιν ἐκ τοῦ τόπου τούτου! Γνωρίζει ὁ Θεός, πόσον μεγάλο εἶναι τὸ ἁμάρτημα τοῦ ἐγωισμοῦ, τὸ ὁποῖον, - ἐν ταὐτῷ, - εἶναι καὶ τὸ ἀποτελεσματικώτερον ὅπλον τοῦ ἀρχαικάκου! Διὰ τούτου τοῦ «ὅπλου» ἔρριψεν τοὺς προπάτοράς μας πρωτοπλάστους, ἀλλὰ καὶ διὰ τούτου ἐπεχείρησεν ἵνα ρίψῃ καὶ Αὐτὸν τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν, ἐκεῖ εἰς τὸ Σαραντάριον ὄρος τῆς Ἱεριχοῦς, πλὴν ὅμως … ἀπέτυχεν!

 

Ἐγωισμός!

 

Εἶναι, ὡς εἴπωμεν, ἡ πρώτη πτῶσις τῶν πρωτοπλάστων! Καὶ ἡ δευτέρα, ὅμως ἥτις ἐπηκολούθησε, … ἐγωισμὸς ἦτο καὶ αὕτη! Εἰς τὴν πρώτην ἔπεσον ἐκ τῆς φαντασίας ὅτι θὰ ἐγίνοντο Θεοί, κατὰ τὴν διαβολικὴν ἐξαπάτησιν! Εἰς τὴν δευτέραν δέ, ἀρνοῦνται ἐνώπιον τοῦ Κυρίου τὰς εὐθύνας των διὰ τὴν πτῶσιν των, καὶ ἀθωώνουσιν ἑαυτούς, καὶ ἐπιρρίπτωσιν τὴν ἐνοχὴν ὁ εἷς ἐπὶ τοῦ ἄλλου! Βεβαίως, τοῦτο συμβαίνει καὶ εἰς πᾶσαν ἐποχήν, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ πλεῖστον τῶν ἀνθρώπων! Εἶναι ἡ συνήθης συμπεριφορά, ἥτις δὲν ἐλλείπει ἀκόμη καὶ ἀπ’ ἐκείνους οἵτινες κατατάσσουσιν ἑαυτούς, μετὰ τῶν «υἱῶν τῆς Βασιλείας! Σπανιώτατα δὲ βλέπομεν κάποιους εὐλαβεῖς καὶ ὄντως ἁγίους καὶ θαυμασίους, ἐκείνους, οἵτινες εὐκόλως καὶ ἀμέσως καὶ εἰλικρινῶς, ἀναλαμβάνουσι τὰς εὐθύνας, οὐχὶ μόνον τῶν ἰδίων ἁμαρτιῶν καὶ πτώσεων, ἀλλὰ καὶ τῶν ἄλλων! Δὲν εἶναι ἐκεῖνοι οἱ … ταπεινολογοῦντες καὶ κινούμενοι ὑποκριτικῶς, ἀλλὰ οἱ ἔχοντες ἐντὸς αὐτῶν τὴν Θείαν Χάριν!  

Ἅπαντα τὰ ἁμαρτήματα ἐκ ταύτης τῆς κατηραμένης ρίζης (τοῦ ἐγωϊσμοῦ) τροφοδοτοῦνται! Τοῦτο διαπιστοῦμεν ἐντρυφῶντες εἰς τὰς σελίδας τῆς Ἁγίας Γραφῆς, ἀλλὰ καὶ τοῦτο ἐπιβεβαιοῦται εἰς τὴν καθημερινότητα ἡμῶν! Ἐκεῖνο δὲ ὅπερ συναντῶμεν εἰς τὴν Καθολικὴν ἐπιστολὴν τοῦ Ἰακώβου, - «ὁ Θεὸς ὑπερηφάνοις ἀντιτάσσεται, ταπεινοῖς δὲ δίδωσι χάριν» (Ἰακ. Δ΄ 6), - εἶναι, θὰ ἐλέγωμεν, τὸ κατ’ οὐσίαν ἀπόσταγμα, τῆς Ἁγίας Γραφῆς! Δὲν εἶναι δὲ τυχαῖον τὸ γεγονός, ὅτι τὰ τοιαῦτα, κυρίως, ἁμαρτήματα τοῦ ἐγωϊσμοῦ, ἦσαν ἐκεῖνα ἅτινα καὶ παρώργισαν τὸ Θεόν, περισσότερον ὅλων τῶν ἄλλων!

Ἅπαντες ἐνθυμούμεθα τὰς βαρυτάτας πτώσεις τοῦ βασιλέως Δαυΐδ! Δὲν ἦσαν μόνον αἱ δύο ἐκεῖναι, - ἡ μοιχεία καὶ ὁ φόνος, - ἀλλὰ κυρίως καὶ μία τρίτη, καθ’ ἣν ἐκαυχήθη διὰ τὰ στρατεύματά του καὶ τὰς στατιωτικάς του ἐπιτυχίας! Τότε τὸ κόστος ἦτο τρομακτικόν, ἀφοῦ χιλιᾶδες ἐκ τοῦ πλήθους τῶν Ἑβραίων, ἐπλήρωσαν μὲ τὴν ἰδίαν ζωήν των τὸ κρίμα τοῦτο τοῦ Δαυΐδ! Τὸ ἴδιον βλέπομεν καὶ εἰς τὸν εὐλαβέστατον βασιλέα Ἐζεκίαν ὅστις ἐκαυχήθη διὰ τὰ πλούτη του! Καὶ ἐν προκειμένῳ, ὁ Κύριος ὑπεσχέθη καὶ εἰς τοῦτον βαρυτάτην τιμωρίαν! Ἀρκοῦσιν, ὅμως, τὰ δύο ταῦτα ἐκ τῶν πολλῶν ἄλλων, ἅτινα καὶ ἐπιβεβαιώνουσι, τοῦτο ὅπερ καὶ προεγράψαμεν … «ὁ Θεὸς ὑπερηφάνοις ἀντιτάσσεται, ταπεινοῖς δὲ δίδωσι χάριν»!

 

«Ταπεινώθητε οὖν ὑπὸ τὴν κραταιὰν χεῖρα τοῦ Θεοῦ, ἵνα ὑμᾶς ὑψώσῃ ἐν καιρῷ»

 

Δύο λογισμοί, ἀγαπητοί μου ἀδελφοί, εἶναι ἀρκετοὶ προκειμένου νὰ διατηρῶμεν ἐντὸς ἡμῶν τὴν εὐλογημένην καὶ Ἁγίαν ταπείνωσιν! Ὁ πρῶτος ἐκ τούτων εἶναι ἐκεῖνος, ὅστις «διαμαρτύρεται» εἰς τὰς ἐγωϊστικάς μας συμπεριφοράς, καὶ μᾶς θυμίζει ἐκεῖνο τὸ τοῦ ψαλμωδοῦ, «τί ἐστιν ἄνθρωπος, ὅτι μιμνῄσκῃ αὐτοῦ; ἢ υἱὸς ἀνθρώπου, ὅτι ἐπισκέπτῃ αὐτόν;» (Ψαλμ. Η΄ 5)! Δηλαδή, «ποῖον εἶναι τὸ μέγεθος τοῦ ἀνθρώπου τὸν ὁποῖον ἔχεις εἰς τὸν νοῦν Σου Κύριε;»! Ἐλαχιστότερον καὶ τοῦ … ἐλαχίστου! Βεβαίως, εἰς τὴν συνέχειαν ὁ ἴδιος ὁ ψαλμωδός, ἀναλογιζόμενος τὰς δωρεὰς τοῦ Θεοῦ εἰς αὐτὸν καὶ τὸ πνευματικὸν ὕψος καὶ μέγεθος διὰ τῶν ὁποίων καὶ ἐμεγάλυνε τοῦτον, προσθέτει καὶ λέγει˙ «ἠλάττωσας αὐτὸν βραχύ τι παρ᾿ ἀγγέλους, δόξῃ καὶ τιμῇ ἐστεφάνωσας αὐτόν, καὶ κατέστησας αὐτὸν ἐπὶ τὰ ἔργα τῶν χειρῶν σου» (αὐτόθι Η΄ 6-7)! Ὁ δεύτερος δὲ λογισμός, εἶναι ἐκεῖνος ὅστις καὶ μᾶς … προσγειώνει εἰς τὴν πραγματικότητα! Καὶ τοῦτος εἶναι … τὸ πόσον, ὁ ἐλάχιστος ἄνθρωπος δύναται ἵνα ἐγγίσῃ τὴν ἀπειρότητα καὶ τὸ μέγεθος τοῦ Ἀπείρου Θεοῦ, ὅσον μέγας καὶ τεράστιος καὶ ἐὰν αἰσθάνεται! Ἐν προκειμένῳ, θὰ ἠδυνάμεθα ἵνα ἐνθυμηθῶμεν ἐκεῖνον τὸν λόγον τοῦ Ἀντιόχου τοῦ Ἐπιφανοῦς, ὅστις, νομίζων ὁ ἀνόητος ὅτι ἐκράτει τῆς … οἰκουμένης ἁπάσσης καὶ ἔσπευδεν ἵνα ἐξαφανίσῃ τὸν λαὸν τοῦ Θεοῦ, ἐδέχθη τὴν … ὀργὴν Αὐτοῦ καὶ πνέων τὰ λοίσθια ἠναγκάσθη καὶ ὡμολόγησε: «δίκαιον ὑποτάσσεσθαι τῷ Θεῷ καὶ μὴ θνητὸν ὄντα ἰσόθεα φρονεῖν ὑπερηφάνως» (Β΄ Μακ. Θ΄ 12)!

 Συνεπῶς, «ταπεινωθῶμεν ἐναντίον τοῦ Θεοῦ τελωνικῶς», κατὰ τὸν ὕμνον τοῦτο τοῦ Τριωδίου, καὶ ἂς ἔχωμεν πάντοτε τὴν αἴσθησιν τῆς μηδαμινότητός μας, ἵνα κατὰ τὴν Αὐτοῦ ὑπόσχεσιν, ὑψωθῶμεν κατὰ τὴν ἔνδοξον Βασιλείαν Αὐτοῦ!

 

Ἀρχιμ. Τιμόθεος Γ. Παπασταύρου

 

      Ἱεροκῆρυξ Ἱερᾶς Μητροπόλεως Πατρῶν

Εφημερίδα "ΔΙΨΩ" ΙΟΥΝΙΟΣ 2026

Δ Ι Ψ Ω

Από την Ελληνορθόδοξη Κοινωνία Προσώπων «ΔΙΨΩ»

Ιούνιος 2026

Διαβάστε ολόκληρη την Εφημερίδα του Ιουνίου. 

Θα την βρείτε ΕΔΩ σε μορφή ψηφιακού εντύπου.

Θα σε αγαπούν όχι μόνο οι άνθρωποι αλλά και τα άλογα ζώα!

 

Ο Προφήτης Ηλίας και ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης

Παρέμβαση του Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου

στο Θεολογικό Συνέδριο της Ιεράς Κοινοβιακής Μονής

Προφήτου Ηλιού Θήρας, 17-21 Ιουλίου 2011

            Φέτος συμπληρώθηκαν εκατό χρόνια από την κοίμηση του μεγάλου μας Λογοτέχνη Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη και, παράλληλα τα 300 χρόνια από την ίδρυση της Ιεράς Κοινοβιακής Μονής Προφήτου Ηλιού Θήρας. Με την ευκαιρία της πρόσκλησης, την οποία είχε την καλωσύνη να μου αποστείλει ο πανοσιολογιώτατος Ηγούμενος της Μονής, Αρχιμανδρίτης π. Δαμασκηνός Γαβαλάς, να παραβρεθώ στο εν λόγω πολύ ενδιαφέρον θεματολογικά Συνέδριο στο όμορφο αυτό νησί, του οποίου οι κάτοικοι παρά τις κατά καιρούς δοκιμασίες που πέρασαν στέκονται όρθιοι με υψηλό το Ορθόδοξο και το Πατριωτικό φρόνημα, θα μου επιτρέψετε μια πολύ σύντομη παρέμβαση και λίγες σκέψεις για τη σχέση του κυρ Αλέξανδρου με τον Προφήτη Ηλία.

            Πρώτον να θυμίσω απλώς τη γνωστή σε όλους μας Πίστη του Παπαδιαμάντη προς τον Ιησού Χριστό, την Υπεραγία Θεοτόκο και τους Αγίους μας, καθώς και την Αγάπη του για την Ελλάδα, τον Πολιτισμό  και την Παράδοση της. Δίκαια πολλοί τον αποκάλεσαν “Άγιο των Γραμμάτων μας”. Ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος, το 1989, στην ομιλία του σε φοιτητές της Μητροπόλεως Δημητριάδος σημείωσε: “Τους ήρωες του τους αναζητεί στις ρίζες της ελληνικής μας παράδοσης και τους διαζωγραφίζει ποικιλόμορφα, χωρίς μυθοπλαστική φαντασία που εξωραϊζει. Θέλει τον Έλληνα γνήσιο και αυθεντικό, χωρίς ψιμύθια. Πιστεύει στις ελληνορθόδοξες παραδόσεις  […]. Ο Παπαδιαμάντης είναι ως προς την πίστη Ορθόδοξος και ως προς την ιδεολογία Ρωμιός” (1). Ο καθηγητής Παντελής Β. Πάσχος γράφει από την πλευρά του: “Ο Παπαδιαμάντης ήταν ακέραιος χριστιανός και ολόκληρος Έλληνας. Δεν αφορίζει κανέναν από τον ιερό χώρο του, που είναι ελληνικός και ορθόδοξος’ αρκεί να μην είναι ψεύτικος και αιρετικός σαν έλληνας ή σαν χριστιανός”(2).  Και ο σημαντικός χριστιανός ποιητής και διανοούμενος Γιώργος Σαραντάρης τόνισε σε συνέντευξη του στο περιοδικό “Μακεδονικές Ημέρες”: ” …Και θέλω να τονίσω και τούτο, ύστερα από τον Παπαδιαμάντη δε φανερώθηκε μήτε ένας σοβαρός θρησκευτικός πεζογράφος” (3).

            Το δεύτερο που σημειώνω στην αγάπη σας είναι ότι αγαπούσε τον Προφήτη Ηλία, όπως όλους τους Αγίους. Για τον Προφήτη Ηλία είχε γράψει  και ορισμένα μικρά τροπάρια, απόστιχα του Μικρού εσπερινού εις την εορτήν  του. Κατά τον Βαλέτα (4): “Αυτά τα μικρά τροπάρια εις ήχον β’ προς το “Οίκος του Εφραθά…”, τα σύνθεσε ο Ππδ. χωρίς να κοπιάσει καθόλου και μέσα σε λίγη ώρα κατά τα τελευταία του χρόνια, όταν κάποτε είχε πάει στο πανηγύρι του Προφήτου Ηλία, που το μοναστηράκι του βρίσκεται σε μια όμορφη αγναντερή τοποθεσία […]. Τάγραψε για να συμπληρώσει με αυτά την παλιά ασματική ακολουθία του Προφήτη, από την οποία λείπει ο μικρός Εσπερινός”.

Παραθέτουμε τα εν λόγω απόστιχα (5):

Ήχος β’ Οίκος του Εφραθά

Ου πυρ, ου συσσεισμός, ουχί σφοδρόν σε πνεύμα, αύρα λεπτή δε μάκαρ, ανέδειξε θεόπτην, Ηλία μεγαλώνυμε.

Στίχ. Μη άπτεσθε των χριστών μου

Αύρα τον εν λεπτή, ιδόντα Θεού δόξαν, ως ζηλωτήν Κυρίου, θεσπέσιον Προφήτην, υμνούμεν οι θεόφρονες.

                                    Στιχ. Συ ιερεύς εις τον αιώνα

Σε ο Μονογενής, Υιός ο της Παρθένου, Θεός σεσαρκωμένος, παρέστησε τρισμάκαρ εν Θαβωρίω μάρτυρα.

                                    Δόξα, και νυν. Θεοτοκίον. Παλαιόν

Δέσποινα αγαθή, τας αγίας σου χείρας, προς τον Υιόν σου άρον, τον φιλόψυχον Πλάστην, οικτειρήσαι τους δούλους σου.

            Ένας από τους λόγους που ο Παπαδιαμάντης εκτιμούσε πολύ τον Προφήτη Ηλία ήταν πως ο ίδιος ο Θεός μιλούσε μαζί του. Σε άρθρο του, που δημοσιεύεται στο περιοδικό “Φόρμιγξ” (6) το 1901, γράφει για το πώς παρουσιάστηκε ο Κύριος στον Προφήτη Ηλία. Στην αρχή γράφει το τροπάριο ” Αύρα πραεία υπέδειξε, και λεπτοτάτη Κύριον σοί Ηλιού, Θεώ ζηλούντι παντοκράτορι, ουχί πνεύμα βίαιον, ου συσσεισμός, ουδέ πυρ εκδειματούν’ διο Ιησού τω πράω ψάλλομεν…”  και μετά σημειώνει ότι ο Θεός δεν φανερώθηκε ” ως εγκόσμιος δυνάστης και κατακτητής, ως Ταμερλάνος, ούτε ως Ναπολέων ή μυριόπλουτος Κροίσος, ούτε ως επιστήμων και σοφός όπως ήταν ο Αρχιμήδης”, αλλά ως πράος ταπεινός Ιησούς. Αυτό, γράφει ο κυρ Αλέξανδρος, ” προεσήμανε η θεοφάνεια, η γενομένη εις τον Θεσβίτην Ηλίαν επί του όρους Χωρήβ. Ο Θεός εφανερώθη εις τον Προφήτην όχι εν τω πνεύματι τω βιαίω, όχι εν τω συσσεισμώ, όχι εν πυρί, αλλ’ εν φωνί αύρας λεπτής. Και η φωνή της αύρας της λεπτής είναι η φωνή του πράου Ιησού, είναι η φωνή του Ευαγγελίου” (7).

Το τρίτο σημείο που καταθέτω στην αγάπη σας είναι η σχέση του Παπαδιαμάντη με τον Προφήτη Ηλία δια μέσου του μαθητού του Προφήτη Ελισαίου. Είναι γνωστό πως στο ναϊσκο που βρίσκεται στο Μοναστηράκι και που είχε καταστραφεί  και μετά από κόπους πολλούς της Εταιρείας Παπαδιαμαντικών Σπουδών και προσωπικά του Προέδρου της, καθηγητού κ. Φώτη Δημητρακόπουλου ανιδρύθηκε, έψελνε με τον πρώτο εξάδελφο του Αλέξανδρο Μωραϊτίδη, με ιερέα τον Άγιο Νικόλαο τον Πλανά. Ο Μωραϊτίδης φιλοπόνησε και “Ακολουθία πανηγυρική του Αγίου Ενδόξου Προφήτου Ελισσαίου μετά Παρακλητικου Κανόνος”, η οποία έτυχε της εγκρίσεως της Ιεράς Συνόδου, που του εξέφρασε και “τον δίκαιο Αυτής έπαινον”(8).

Ο Μωραϊτίδης διηγείται ένα χαριτωμένο περιστατικό για το πώς θεώρησε ότι η Ακολουθία που έγραψε ήταν πετυχημένη:

” Εκεί που ένας ύπνος ελαφρός ήρχισε γλυκά – γλυκά να κλείη τα βλέφαρα μου, να και έρχεται, μου εφάνη (9), ο Παπαδιαμάντης, φαιδρός, γελαστός, με τα μαύρα τα μάτια του γεμάτα χαράν, με τον μαύρον του πώγωνα στιλπνόν, όπως ήτο συνήθως επάνω εις τους μεγάλους και εξαιρετικούς ενθουσιασμούς του, και με την άχρουν φωνήν του με συναρπάζει, ή μάλλον με το αρχικόν εκείνο ύφος του:

-Σήκω Αλέκο! Σήκω να πάμε στον Προφήτην να ψάλωμεν τον Κανόνα…

Σημειώσατε ότι τους Κανόνας της εορτής εις τας Αγρυπνίας εψάλαμεν πάντοτε ημείς οι δύο. Δεξιά εκείνος, αριστερά εγώ. Οι ψάλται, όσον υπερφίαλοι και αν ήσαν δια την τέχνην των, όταν ήρχετο η σειρά των Κανόνων, μας παρεχώρουν τα στασίδια των, και ίσταντο παρά την είσοδον ενθουσιώντες με το χορευτικόν ιδίωμα του Παπαδιαμάντη, όστις ψάλλων τα τροπάρια, τα οποία ήξευρεν απέξω πάντοτε σχεδόν, εχόρευεν ολόκληρος μαζύ με το στασίδιον του…

Επετάχθην πάραυτα από την κλίνην με τα μάτια μου γεμάτα δάκρυα, και με μιαν χαράν ότι η Ασματική μου σύνθεσις επέτυχε.

Και δεν εψεύσθην” .

            Πολλά από τα τροπάρια του Μωραϊτίδη για τον Προφήτη Ελισαίο έχουν αναφορά στον Προφήτη Ηλία. Αναφέρω δύο από τον Μικρό Εσπερινό:

            “Ότε ω Προφήτα θεσπέσιε, Ηλιού ο ζηλωτής, εκάλεσε σε επ’ αυτόν, τον αγρόν καταλιπών, και αροτήρας ενταυτώ, συντόνως, τούτω μάκαρ ηκολούθησας, και έσχες πνευματέμφορον διδάσκαλον, μυούντα σε τα απόρρητα, του θείου Πνεύματος λόγια, και ένθεον, ανυψούντα σου το φρόνημα”.

            “Ότε εν πυρίνω τω άρματι, διφρηλάτης ο Ηλίας απεχώρει εκ της γης, ηξιώθης θεομάκαρ, Ελισσαίε κατιδείν, μετάρσιον, τον θείον σου διδάσκαλον, δωρούντα, μηλωτήν σοι την αοίδιμον, προς δε διπλήν την του Πνεύματος, χάριν δι’ ης και διέτεμες Ιορδάνην, και αβρόχως διεπέρασας”.

            Τελειώνω με το τέταρτο σημείο, που θέλω να σημειώσω στην αγάπη σας. Ο Παπαδιαμάντης στα λογοτεχνήματα του τοποθετεί τα ξωκκλήσια, τα ασκηταριά ή τα μοναστήρια του Προφήτη Ηλία σε πολύ όμορφα, παραδεισένια μέρη, όπως είναι και το μέρος αυτό της Μονής, που φιλοξενούμεθα. Στο διήγημα του “Ο πατήρ Διονύσιος” γράφει ότι ο γέροντας είχε ασκηταριό ” επί του γραφικωτάτου μικρού βουνού του Προφήτου Ηλιού” (10).  Στη “Φόνισσα” γράφει πως την είχαν κυνηγήσει “εις το οροπέδιον του Προφήτη Ηλία, με τας πελωρίους πλατάνους και την πλουσίαν βρύσιν” (11).  Στο διήγημα του “‘Έρημο μνήμα” ο νέος που είχε μισέψει για χρόνια στην Αμερική και γύρισε πίσω άρρωστος ζήτησε από τον πατέρα του να τον πάει στον “Άι Λια” γιατί είχε την πίστη ότι ο Άγιος θα τον έκανε καλά αν πήγαινε κοντά του,  και κοντά στη βρύση και στα πλατάνια που υπήρχαν εκεί (12). Και στο “Αγγέλιασμα” πάλι ο Άι Λιάς βρίσκεται ψηλά, με πλατάνια να τον περιτριγυρίζουν και νερά να τρέχουνε κοντά του (13).

            Τελειώνω αναφέροντας ότι ο Προφήτης Ηλίας και ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης έχουν πολλά να μας διδάξουν, αρκεί εμείς να έχουμε τη διάθεση να τα ακούσουμε. Οι καιροί είναι δύσκολοι για εμάς τους Έλληνες και δεν υπάρχουν σήμερα τέτοιες προσωπικότητες, να βγουν στην κοινωνία και να μας καθοδηγήσουν, να γίνουν φάροι στη ζωή μας. Ζούμε σε μια παρακμάζουσα κοινωνία, που επιδιώκει να καταργήσει Αξίες και Αρχές, την ίδια την Παράδοση και ιδιοπροσωπία μας Είμαστε αθύρματα στις βουλήσεις των ισχυρών και αναζητάμε την αξιοπρέπεια μας, ως Έθνος και ως λαός. Όμως όσα είπε ο Θεός στον Προφήτη Ηλία μας δίνουν κουράγιο. Ναι! Μέσα σε όλη αυτή την παρακμή υπάρχουν Έλληνες, πολύ περισσότεροι από επτά χιλιάδες, που δεν προσκυνούν τον σύγχρονο Βάαλ της παγκοσμιοποίησης, της ισοπέδωσης των πάντων και του μαμωνά. Αυτοί, μέσα στη ζοφερή πραγματικότητα, αποτελούν ακτίδα ελπίδας. Προϋπόθεση γι’ αυτή την ελπίδα η έμπρακτη μετάνοια και η πολλή και θερμή προσευχή.

Σας ευχαριστώ για την υπομονή σας και συγγνώμη αν ξεπέρασα το χρόνο που μου δόθηκε. –

Παραπομπές – Σημειώσεις

1.              Χριστοδούλου Παρασκευαϊδη, Μητροπολίτου Δημητριάδος     “Ερέθισμα Αυτοσυνειδησίας, ο ακέραιος και επίκαιρος Παπαδιαμαντικός λόγος”, ομιλία προς φοιτητές, Αθήναι, 1989, σελ. 16.

2.              Παντελή Β. Πάσχου “Θυσία Αινέσεως”, Άρθρο εις περ. “Οι Τρεις Ιεράρχαι”, επετειακό τεύχος Ιουλίου – Δεκεμβρίου 2001, αρ.φυλ. 1511, σελ. 69.

3.              Γιώργου Σαραντάρη “Έργα”, 1ος Τόμος, Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη, Ηράκλειο, 2001, σελ. 267.  Πρόκειται για απαντήσεις του Σαραντάρη σε ερωτήματα περί της ελληνικής λογοτεχνίας την εικοσαετία 1917 – 1937, που του έθεσε το λογοτεχνικό περιοδικό της Θεσσαλονίκης “Μακεδονικές  Ημέρες” και που δημοσιεύτηκαν στο Τεύχος του Ιανουαρίου 1938.

4.              Βαλέτα Άπαντα Παπαδιαμάντη Ε’ Τόμος σελ. 641.

5.              Αλεξ. Παπαδιαμάντη “Άπαντα”, Εκδ. “Δόμος”, Πρώτη Έκδοση, 1988, Ε’ Τόμος, σελ. 49.

6.              Δεκαπενθήμερο περιοδικό που ασχολείτο με τη βυζαντινή μουσική και όχι μόνο. Κατά την Α’ περίοδο (1901 – 1904) εκδότες ήσαν οι Γερμανός Κυριαζής, Ι. Τσώκλης και Π. Τζανέας. Κατά την Β’ Περίοδο ( 1905-1912) εκδότης ήταν ο Ι. Τσώκλης και εκδιδόταν και παράρτημα λειτουργικόν, με “τα παρά των διακόνων, ιερέων και ιεροψαλτών ψαλλόμενα λειτουργικά, κατά το ύφος της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας”, υπό την επιμέλεια του Κ.Α. Ψάχου.

7.              Αυτ. Ε’ Τόμος, σελ. 232-233.

8.              Βλ. σχ. Εταιρείας Παπαδιαμαντικών Σπουδών “Ο Άγιος Ελισαίος – Ο Ιερός Ναός στο Μοναστηράκι και η Ακολουθία του Αλ. Μωραϊτίδη”. Επιμέλεια Φωτίου Α. Δημητρακόπουλου.

9.              Η Ακολουθία γράφτηκε το 1925 και ο Παπαδιαμάντης είχε κοιμηθεί το 1911.

10.          Αυτ. Ε’ Τόμος, σελ. 330.

11.          Αυτ. Γ’ Τόμος σελ. 418.

12.          Αυτ. Δ’ Τόμος σελ. 361.

13.          Αυτ. Δ’ Τόμος, σελ. 395